SP verkiezingsstrijd in Oss

Graag zou ik voor dit afstudeerdossier twee filmpjes hebben geplaatst om te laten zien wat ik allemaal heb gedaan tijdens de laatste fase van mijn opleiding. Helaas kon ik met geen mogelijkheid bij bepaalde items komen omdat die op de schoolserver staan en de school tijdens vakantieperioden gesloten is.

Daarom heb ik besloten mijn tweede productie een artikel te plaatsen dat ik heb geschreven tijdens de eerste differentiatie die ik volgde in mijn derde jaar; ‘reportage’.

Dit om te laten zien dat, hoewel ik het liefst daar de aandacht op richt, ik wel meer heb gemaakt tijdens mijn opleiding dan enkel videomateriaal. Ik denk dat het een breder beeld geeft van mijn vier jaar als student journalistiek. Dit artikel was de eerste reportage die ik schreef voor dit vak.

De opdracht was om een uitgebreide reportage te schrijven over iets wat gelinkt was aan jouw eigen achtergrond. Omdat ik zelf uit Oss kom en de SP tijdens de landelijke verkiezingen van 22 november 2006 ongelooflijk goed in de peilingen stond, was ik erg benieuwd hoe de Oss achterban deze avond zou meemaken. Ik vertrok dus naar een smal steegje ergens in het centrum van Oss om samen met de SP-ers van weleer de verkiezingsuitslagen te kijken.

Sjampagne en Prietpraat

De champagneflessen zijn leeg en de schalen met borrelhapjes dreigen ook in zeer rap tempo hetzelfde lot tegemoet te gaan. Gretige handen vullen gretig lachende monden. De verzamelde Ossenaren kijken allemaal naar een groot scherm dat voor in een soort klaslokaal hangt. Achter de enorme camera van sbs6 die achterin alles staat te filmen, verschuilen zich drie mannen die duidelijk niet uit de buurt komen. Het gebulder van deze grote groep Brabanders lijkt hen een beetje af te schrikken.
Het is 22.00 uur,  22 november, de avond van de verkiezingen. De Osse afdeling van de SP kijkt lachend naar het scherm, naar elkaar en naar de bar.  Wethouder Jules Iding krabt aan zijn baard en kijkt verlegen op zijn horloge. Hij is dit soort avonden gewend, als man van het eerste uur.
Dan stapt hij naar voren met een verfrommeld papiertje in zijn hand en schraapt zijn keel. De mensen zijn ineens stil, alleen de camera zoemt tevreden.
“Bedankt dat jullie hier allemaal zijn, op deze bijzonder dag voor de SP, op deze bijzondere dag voor Nederland!” Gejuich, geklap, geproost, Jan Marijnissen zelf was er jaloers op geweest. “We hebben in de peilingen al twintig zetels, wie had dat gedacht. Allemaal dankzij mensen zoals jullie, die denken aan wat goed is voor ons land.” Als er tienermeisjes aanwezig waren geweest, waren ze in tranen uitgebarsten. “Eindelijk gaat het de goede kant op met Nederland, allemaal dankzij een groepje Ossenaren die hardop durfden te spreken, die harder dan andere jongeren in de jaren 70’ hun stem lieten horen voor de arbeiders, die niet alleen zeurden, maar ook iets deden!”

En daar slaat hij de spijker op de kop. Drie weken na de verkiezingen, als de drukte en de euforie weer een beetje gezakt zijn na de enorme overwinning die de SP landelijk behaalde, lijkt Iding een stuk kalmer. “Het was eigenlijk gewoon een rebelse groep jongeren, meer niet.” Jules Iding legt heel zorgvuldig het theelepeltje naast zijn kopje. Hij kende ze allemaal, de jongens van vroeger, verteld hij. Jan Marijnissen natuurlijk en zijn vriendjes Gerard Gerrits, Wim Dijkstra en meerderen die zich snel aansloten bij deze brutale knapen. “Ze pasten helemaal in de jaren 70’ sfeer, links en rebels. Jan, als geboren en getogen Ossenaar had weinig verzet van huis uit, zijn vader overleed vroeg en zijn moeder liet hem zijn gang gaan. De stad Oss was in die tijd saai en politiek afgestompt. Precies zoals Jan het ook zelf vertelt in ‘Het geheim van Oss’, een boek over de beginjaren van de Socialistische Partij.”
Hier staat ook het verhaal van de jonge Jan en Gerard die voor een plaatselijk politiek blad als journalisten op pad gaan naar het centrum van de stad. Daar stond namelijk een voorlichtingbus van het leger. In die bus beginnen zij tegen de voorlichtingsofficier over de Griekse staatgreep die net daarvoor gepleegd was en waar zij zich erg druk om maakten. De voorlichtingsofficier vindt de staatsgreep van Papadopoulos gerechtvaardigd omdat in Griekenland links een meerderheid dreigde te behalen bij de verkiezingen. Dit was natuurlijk tegen het zere been van Jan en Gerard. “Dus zodra in Nederland een linkse meerderheid dreigt te komen, vindt het Nederlandse leger een staatsgreep ook hier gerechtvaardigd!”
De twee geschokte jongens schrijven een stuk waarin ze oproepen tot verzet. “’Anders zitten we op niet al te lange termijn in dezelfde situatie als de Grieken.”’ riepen ze toen.”

Oss heeft echter niet alleen maar een stel opgeschoten jongens die het allemaal anders willen. In 1968 opent er in de Dr. Hermanslaan, net achter het centraal station, het Jongeren Advies Sentrum. Initiatiefnemer; kapelaan Henk van Hedel. “Hij wilde een open huis voor jongeren. Iedereen moest zich vrij voelen om hun meningen en ideeën te uiten, niet alleen de werkers omdat die er meer van zouden weten. Anderen, studerende jongeren en scholieren hadden ook evengoed recht van spreken.” Iding kent de hele geschiedenis van de SP uit zijn hoofd. “Als ik iets niet heb meegemaakt zelf, werd het wel verteld door de anderen. Hoeveel avonden hebben we niet bij elkaar gezeten en al rokend en drinkend zitten discussiëren over hoe het toch verder moet met onze stad. Later werd dat natuurlijk ons land.”

De champagne schuimt al wat minder enthousiast, maar het temperament van de barvrouw en de barbezoekers is er niet minder om. Anneke de Bres, Leo Auwens, Piet van de Akker, ze komen allemaal even een drankje halen bij Ans, de barvrouw die deze koude novemberavond de verkiezingsangsten wegspoelt met haar vrolijkheid. “Ik ben ooit nog eens uitgeroepen tot erelid van de Osse SP.” Vertelt ze trots. “Meer omdat ik achter de schermen zo actief ben. Zoals vanavond, grote stress, Jan en nog wat Ossenaren naar Amsterdam om daar de uitslag van de stemmen te horen en te feesten, ik zorg dat hier in Oss de glazen gevuld blijven en de hapjes blijven komen.” Deze oude garde wordt gerespecteerd in de socialistische gemeente, nooit slaan die vele hapjes hen over of zijn hun glazen leeg. Ze worden op de schouders geslagen, gefeliciteerd. Wethouder Iding zit vooraan en neemt ze trots in ontvangst. Hij was erbij, toen de fabrieksarbeiders in Oss gingen staken, hij was erbij toen de SP bekend werd en door de fabrieksstad wordt omarmd, hij was erbij toen deze politieke partij landelijk ging en nu is hij er ook bij, nu er zo’n grote winst wordt behaald dat ‘zijn’ partij misschien wel in de landelijke regering komt.

Het is de eerste echt koude dag van december. Iding blaast in zijn handschoenloze handen. “Prachtig. Het voelde echt een beetje als een droom die uitkwam, waar we jaren op hebben moeten wachten. Eindelijk werden mensen wakker geschud. Dat we waarschijnlijk niet in de regering komen viel te verwachten. We moeten niet teveel toegeven, dan maken we onze plannen niet waar. En we moeten wel geloofwaardig blijven als partij.” De SP- ruimte aan de Linkensweg, net tegenover de Kerk, ziet er van buitenaf leeg uit, op wat kleine tafeltjes na. Het Medisch Centrum wat ertegenaan ligt lijkt net zo verlaten. Dit medisch centrum, de vleeswarenfabriek Zwanenberg, het oude  farmaceutisch bedrijf Diosynth, Oss is, blijft en wordt steeds meer een visitekaartje van deze partij. Dat in deze stad SP de grootste partij is, blijkt overal uit. Al was het alleen maar deze wethouder die uiterlijk volledig kalm zijn auto instapt om nog snel wat kerstwensen na te komen. Hij heeft even genoten van de landelijke trots, nu zijn het weer de Osse aangelegenheden die zijn aandacht opeisen. “We hebben weer fabrieksarbeiders in de problemen.”

De schalen zijn leeg en de inhoud van de glazen was lang daarvoor al verwisseld van champagne naar waterig bier. Als op het scherm rond middernacht de definitieve uitslag bekend wordt gemaakt zijn er al veel minder enthousiastelingen dan twee uur daarvoor. De tafel vooraan, waar Iding omringd zat door tientallen mensen, zit hij nu alleen. De nerveuze glimlach is er echter niet minder om. Op het scherm ziet hij Jan Marijnissen feesten en zich klaar maken voor het slotdebat met de lijstrekkers van de  grootste partijen van Nederland. In het zaaltje pakken de cameramensen hun spullen in, Ans is de bar aan het poetsen. Mensen nemen dronken en vrolijk afscheid van hun beste vrienden binnen en vertrekken naar huis, ze werken morgen allemaal weer in de Osse nijverheid. En trots als een Feyenoord slogan hebben ze gedaan wat ze ruim vijfendertig jaar geleden al zeiden. Geen woorden, maar daden.

Bronnen:

Boek: “Het geheim van Oss” Kees Slager

Jules Iding (SP wethouder Oss) 0412 633894
Carla Steenman (SP lid, oud gemeenteraadslid) 0412 637407
Leo Auwens (SP lid sinds begin) 0412 633880
Piet van den Akker (SP lid, sinds begin) 0412 646646
Anneke de Bres (Ons Medisch Centrum Oss, SP lid) 0412 638885/ 0412 648660
Ans van Heumen  (barvrouw, administratie SP Oss) 0412-632148
Marleen Claassen (Voorzitster dagelijks bestuur SP Oss) 0412 636993

www.oss.sp.nl